Kadınların Matematik ve Yazılımla Bilgisayarı Nasıl Dönüştürdüğü

Modern yazılım geliştiricilerin klavye başına geçmeden çok önce, bilgisayar programlamasının temel taşları kadınlar tarafından atıldı. Tarih boyunca programlama, tekrar eden ve monoton bir görev olarak görülse de, Smithsonian Amerikan Kadın Tarihi Müzesi'ne göre pek çok tarihçi, bu önemli işi kadınların üstlendiğini ortaya koydu.

Kadın Tarihi Ayı'nın bitimiyle birlikte, ilk bilgisayar programından, Amerikalı astronotları Ay'a götüren yazılımın hazırlanmasına kadar, bilgisayar biliminin gelişiminde kadınların yaptığı yeniliklere yakından bakıyoruz.

İlk Bilgisayar Programının Yazarı Ada Lovelace

Genellikle ilk bilgisayar olarak kabul edilen Analitik Makine üzerine yazılan Luigi Menabrea'nın makalesini İngiliz matematikçi Ada Lovelace, 1843'te çevirirken, notlar ekleyerek ilk bilgisayar programını oluşturdu. Şair Lord Byron'ın kızı olan Lovelace, çocuklukta gösterdiği matematik yeteneği sayesinde mucit Charles Babbage ile yakın çalışma fırsatı buldu.

Notlarında, makinenin sadece sayıları işlemekle kalmayıp, sembollerle de işlem yapabileceğini belirtti. Ayrıca, sesler ve müzik besteleri gibi soyut işlemlerin de makine tarafından üretilebileceğini öngördü. Lovelace'in bu detaylı yorumları, bilgisayar biliminin temel taşlarından biri oldu ve daha sonra Alan Turing'in İkinci Dünya Savaşı'ndaki şifre çözme çalışmalarına ilham verdi.

Grace Hopper ve Programlama Dillerinin Doğuşu

1952'de bilgisayar bilimci Grace Hopper, programlama dillerini makinenin anlayabileceği koda dönüştüren derleyiciyi geliştirdi. A-0 adı verilen bu derleyici, yüksek seviyeli programlama dillerinden bilgisayarın okuyabileceği ikili koda dönüşümü sağladı. Hopper, ayrıca tekrar eden kod parçalarını alt yordamlar halinde derleyerek programlama sürecini kolaylaştırdı.

İkinci Dünya Savaşı sırasında Mark I adlı otomatik hesap makinesi üzerinde çalışırken, sık kullanılan kodları arşivleyerek alt yordam kavramını geliştirdi. Daha sonra COBOL dilinin gelişimine katkıda bulunarak makinelerle iletişimi sadeleştirdi.

Gladys West ve GPS'in Doğruluğu

ABD'li matematikçi Gladys West, 1956'da Deniz Deneme Sahası'na katılarak, uydu verilerini kullanarak Dünya'nın şekli ve yörüngeler üzerine hesaplamalar yaptı. Bu çalışmalar, günümüzde GPS teknolojisinin hassasiyetini sağlayan temel veriler oldu.

West, 2018'de ABD Hava Kuvvetleri'nin Uzay ve Füzeler Öncüleri ödülüne layık görüldü ve 2021'de Birleşik Krallık Kraliyet Mühendislik Akademisi'nin Prens Philip Madalyası'nı kazanan ilk kadın oldu.

Margaret Hamilton ve Apollo Yazılımı

Boston yakınlarındaki bir tesiste, kadın dokumacılar Apollo görevlerine ait yazılım kodlarını bakır tellerle dokuyordu. Bilgisayar bilimci Margaret Hamilton, Apollo yönlendirme bilgisayarları için bu yenilikçi depolama yöntemini geliştirdi. Böylece kodlar, çekirdeklerin etrafına sarılan tellerle ikili kod olarak saklandı.

Hamilton, ayrıca yazılım kilitlenmelerinde sistem hatalarını tespit edip toparlayan programlar tasarladı. Bu çalışmalar, 1969-1972 yılları arasında Ay'a yapılan altı görevin başarısında kritik rol oynadı. 2009'da MIT News'e verdiği röportajda, öncü olmaktan başka seçenekleri olmadığını vurguladı ve deneyimlerini "dünyadaki en şanslı insanlar olarak yaşadıklarını" ifade etti.