Yapay Zeka ile Genetik Tarama Embriyo Seçiminde Yeni Dönem Başlatıyor

Türk Üreme Sağlığı ve İnfertilite Vakfı Başkanı Prof. Dr. Gürkan Bozdağ, yapay zekanın embriyo seçimi ve genetik taramada özellikle kromozom bozuklukları ve tek gen hastalıklarının önlenmesinde önemli bir destek sağladığını belirtti. Bozdağ, Down Sendromu ve SMA gibi hastalıkların önceden tespit edilebildiğini vurguladı.

Embriyo Gelişimi Yapay Zeka ile İzleniyor

Prof. Dr. Bozdağ, embriyoların gelişim süreçlerinin özel sistemlerle takip edildiğini ifade ederek, yapay zekanın hangi embriyonun daha yüksek gebelik şansı taşıdığını tahmin ederek doktorlara yardımcı olduğunu söyledi. Hekimin deneyimi ve hastaya özgü faktörlerin hâlâ belirleyici olduğunu belirten Bozdağ, tüm sorunların kesin şekilde önceden saptanmasının mümkün olmadığını ancak yapay zekanın embriyo gelişimindeki anormallikleri, gebelik sürecindeki riskleri ve yenidoğan dönemindeki bazı durumları daha erken tespit edebildiğini aktardı.

Yapay zekanın verileri hızlı analiz ettiğini ve detayları çabucak yakalayarak standart bir yaklaşım ve tedavi planı oluşturabildiğini dile getirdi.

Genetik Ayıklamada Hedef Ciddi Hastalıkları Önlemek

Genetik ayıklamanın amacının, bebeğin ciddi genetik hastalıklarla doğmasını önlemek olduğunu belirten Bozdağ, önlenebilen hastalıklar arasında özellikle Down Sendromu gibi kromozom bozuklukları ile SMA, talasemi ve kistik fibrozis gibi tek gen hastalıklarının yer aldığını söyledi.

Anne yaşının 38 ve üzeri olduğu durumlarda kromozomal bozukluk riskinin arttığını, ayrıca akraba evliliği ya da aynı coğrafyadan olan çiftlerde tek gen hastalıklarının yükseldiğini ifade etti. Bu durumlarda anne ve baba adaylarının WES testi ile tarandığını ve ortak hastalık taşıyıcılığı varsa embriyoların taranarak sağlıklı olanın seçilebildiğini aktardı.

Ancak bu yöntemlerin uygulanabilmesi için tüp bebek yönteminin kullanılması gerektiği ve az da olsa hata payları bulunduğu için yalnızca seçilmiş vakalarda önerildiği bilgisini verdi.

Tasarım Bebek Endişeleri ve Hukuki Düzenlemeler

Prof. Dr. Bozdağ, genetik alanındaki gelişmelerle birlikte tasarım bebek konusu üzerindeki endişelere de dikkat çekti. Birçok ülkede bu alanda önemli hukuki ve etik kısıtlamalar bulunduğunu belirtti.

Bu düzenlemelerin, genetik çalışmaların daha çok tanısal amaçlarla kullanımını sağladığını vurgulayan Bozdağ, gen düzeltme gibi tedaviye yönelik yöntemlerin ise hastalıkların yeni nesillerde ortadan kaldırılmasına olanak tanıyacağını ifade etti.