TBMM Yapay Zeka Stratejisi ve Kurumsal Yapılanma Önerilerini Açıkladı

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Yapay Zeka Araştırma Komisyonu, yapay zeka alanında kapsamlı bir strateji raporu yayımladı. Raporda, "Yapay Zeka Diplomasi Stratejisi" oluşturulması, "Avrupa Konseyi Yapay Zeka Çerçeve Sözleşmesi"nin imzalanması ve "Ulusal Yapay Zeka Güvenlik Stratejisi" hazırlanması gibi önemli öneriler yer aldı.

Komisyon Başkanı Fatih Dönmez, TBMM'de düzenlenen basın toplantısında, yapay zekanın artık klasik bir teknoloji olmaktan çıkarak hayatın tüm alanlarını etkileyen ve radikal değişimlere yol açan bir teknoloji haline geldiğini belirtti. Dönmez, yapay zekanın ekonomik rekabet, ulusal güvenlik ve toplumsal dönüşüm açısından kritik bir rol üstlendiğini vurguladı. Ayrıca veri çağında egemenliğin yeni tanımının yapay zeka ile şekilleneceğini ifade etti.

Yapay Zeka Alanında Türkiye'nin Hedefleri

Dönmez, Türkiye'nin yapay zekada sadece kullanıcı değil, geliştiren, düzenleyen ve küresel normlara katkı sağlayan bir aktör olmayı amaçladığını söyledi. G20 üyesi olarak teknolojik gelişmelerde de ilk 20'de yer alma hedefi olduğunu belirten Dönmez, bu hedefin prestij değil, stratejik bağımsızlık ve rekabet gücü meselesi olduğunu dile getirdi.

Düzenleyici Yaklaşım ve Etik Konular

Yapay zekanın sunduğu fırsatların yanı sıra risklerinin de bulunduğunu ifade eden Dönmez, algoritmik ayrımcılık, veri güvenliği ihlalleri, mahremiyet ve etik konuların doğru yönetilmesi gerektiğini kaydetti. Komisyonun önerisi yasaklayıcı değil, düzenleyici ve dengeleyici bir yaklaşım benimsemek. Amaç, inovasyonu engellemeden güvenli ve sürdürülebilir bir ekosistem oluşturmak.

Raporda Öne Çıkan Öneriler

900 sayfalık raporda Türkiye'nin yarı iletken, çip ve yapay zeka donanım alanlarındaki mevcut çalışmaların envanteri çıkarılması ve eksikliklerin giderilmesi için kısa, orta ve uzun vadeli yatırım planları hazırlanması önerildi. Ayrıca, Avrupa Konseyi Yapay Zeka Çerçeve Sözleşmesi'nin imzalanması ve Ulusal Yapay Zeka Güvenlik Stratejisi'nin geliştirilmesi gerektiği belirtildi.

Kamu hizmetlerinde yapay zeka tabanlı çözümlerin verimlilik artırıcı şekilde uygulanması, sağlık, tarım, adalet, vergi uyumu, afet yönetimi ve akıllı şehirler gibi kritik alanların desteklenmesi de raporda yer aldı.

Yapay Zeka Diplomasi ve Kurumsal Yapılanma

Türkiye'nin yapay zeka alanında uluslararası görünürlüğünü artırmak için özel bir "Yapay Zeka Diplomasi Stratejisi" geliştirilmesi tavsiye edildi. Bölgesel yapay zeka merkezi olma hedefi doğrultusunda teşvik ve tedbir mekanizmaları oluşturulması, uluslararası etkinliklerin düzenlenmesi ve iş birliklerinin güçlendirilmesi istendi.

TBMM bünyesinde "Yapay Zeka, İleri Teknolojiler ve Yenilik Komisyonu" kurulması ve yapay zeka yönetimini koordine edecek, kamu-özel sektör-universite temsilcilerinin yer alacağı "Türkiye Yapay Zeka Kurumu"nun oluşturulması önerildi.

Etik Kurul ve Dijital Yetenek Haritası

Yapay zekanın etik gelişimini izlemek üzere Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Siber Güvenlik Başkanlığı üyelerinden oluşan "Yapay Zeka Etik Kurulu" kurulması tavsiye edilirken, veri erişimi ve kullanımını düzenleyecek "Türk Veri Havuzu" oluşturulması gerektiği vurgulandı. Ayrıca, kamu yapay zeka projelerinin desteklenmesi ve iş gücünün dönüşümünü sağlamak için "Dijital Yetenek Haritası" hazırlanması önerildi.

Yapay Zeka Kanunu ve Hukuki Düzenlemeler

Rapor, Türkiye Yapay Zeka Kanunu'nun hazırlanmasını öneriyor. Bu kanunun, insan odaklı, etik ilkelere uygun, esnek ve inovasyon destekleyici bir yapıya sahip olması gerektiği belirtiliyor. Ayrıca, yapay zeka kaynaklı işsizlik ve mesleki dönüşümlere karşı sosyal güvenlik sisteminin güncellenmesi ve iş gücü piyasasının bu dönüşüme uygun hale getirilmesi için kapsamlı analizler yapılması gerektiği vurgulanıyor.

TBMM'de yapay zeka kullanımının etik sınırlarını ve veri mahremiyetini düzenleyen bir "Parlamento Yapay Zeka Kullanım İlkeleri Rehberi" hazırlanması da raporda yer alan öneriler arasında bulunuyor.