İsveç'te Yapay Zeka Girişimleri Hızlanıyor, Bürokrasi Engelleri Tartışılıyor

İsveç teknoloji sektörü hızlı bir büyüme yaşarken, girişimciler devletin aşırı müdahalesinin inovasyonu engellediğini belirtiyor. Stockholm’de düzenlenen Techarena etkinliğinde, Başbakan Yardımcısı Ebba Busch, girişimcilere "İhtiyacınız olan desteği söyleyin" çağrısında bulundu. Ancak Antler yatırım şirketinin ortağı Tobias Bengtsdahl, hükümetin düzenlemeleri gevşetmesi gerektiğini vurgulayarak, "Önümüzden çekilin" dedi.

Yeni Teknoloji Patlaması

2026 Ocak itibarıyla İsveç, 2010’ların Spotify ve Klarna gibi devrim yaratan şirketlerini geride bırakacak bir teknoloji patlamasının merkezinde yer alıyor. Yapay zeka alanındaki genç girişimler, Lovable gibi şirketlerin hızla tanınmasıyla yaklaşık 1 milyar dolar (843 milyon avro) yatırım çekti. Bu yeni nesil kurucular, küresel yapay zeka dalgasında önemli bir rol üstlenmeye hazır görünüyor.

Geçmişten Günümüze İsveç Teknoloji Ekosistemi

1990’larda hükümetin vergi indirimleri ve yüksek hızlı internet yatırımları, teknoloji sektörünün gelişimini destekledi. 2003’te Skype’ı kuran İsveçli Niklas Zennström gibi isimler, ülkenin teknoloji alanında küresel başarılar elde etmesine öncülük etti. Northzone yatırım şirketinin ortağı Pär-Jörgen Pärson, Skype’ın küçük bir ülkeden çıkan büyük bir şirket olabileceğini kanıtladığını ifade etti.

2010 sonrası dönemde Spotify, Klarna ve King gibi şirketler hız kazandı. Ancak bu büyük şirketler yetenekleri yoğun şekilde toplarken, küçük girişimler bir süre durgunluk yaşadı. COVID-19 sonrası ve üretken yapay zekanın yükselişiyle ise yeni bir kurucu jenerasyonu ortaya çıktı; bu kişiler önceki büyük şirketlerde deneyim kazanmıştı.

Bürokratik Zorluklar ve Yetenek Açığı

İsveç girişimcileri, hızlı işe alımda yaşadıkları zorluklardan şikayetçi. Küçük bir ülke olan İsveç’in göçmenlik sistemi, yetenek havuzunu daraltıyor. Yapay zeka destekli hukuk teknolojisi şirketi Legora gibi firmalar hızla büyürken, göçmenlerin vize uzatma sorunları ve vatandaşlık için gereken ikamet süresinin beş yıldan sekize çıkarılması bürokrasiyi artırıyor.

Techarena kurucusu Omid Ekhlasi, İsveç’in iş süreçlerini kolaylaştırmadığını belirtiyor. Ayrıca, hükümetin aşırı sağcı İsveç Demokratları ile iş birliği ve kültürel çoğulculuk eleştirileri de endişe yaratıyor. Busch ise bu konuda açıklama yapmadı.

Avrupa Genelinde Düzenleme ve Genişleme Sorunları

ABD’deki H1B vize kısıtlamaları nedeniyle yeteneklerin Avrupa’ya yönelmesi beklenirken, İsveç’in asgari maaş artışları nitelikli göçmenleri fazla etkilemiyor. Ancak girişimlerin birden fazla Avrupa pazarına açılması karmaşık bürokratik engellere takılıyor.

Tandem Health kurucusu Lukas Saari, hisse opsiyonları gibi ücretlendirme sistemlerinde yasal farkların büyük zaman kaybına yol açtığını belirtti. Başlangıçların sınır ötesi faaliyetlerini kolaylaştırmayı amaçlayan "EU Inc" girişimini olumlu buluyor ve Avrupa’da şirketlerin sadece yerel değil, kıtalararası başarılar elde etmesini destekliyor.

Geleceğe Bakış ve Deregülasyon İhtiyacı

Epidemic Sound kurucu ortağı Oscar Höglund, Avrupa’da şirket kurmanın ve sermaye toplamanın sınırların ötesinde kolaylaşacağına inanıyor. Ancak Bengtsdahl, bu değişikliklerin Avrupa Birliği düzeyinde de uygulanması gerektiğini belirtiyor. Ona göre, Avrupa Yapay Zeka Yasası erken yürürlüğe girdi ve girişimlerin önünü kesti.

Bengtsdahl, Avrupa’nın veri koruma düzenlemesi GDPR’ın da benzer şekilde yeniliği sınırladığını ifade ediyor. Avrupa’nın ABD seviyesine ulaşması için bağımsızlık, dayanıklılık ve egemenlik konularında yeniden düşünmesi gerektiğini söylüyor. Fransız yapay zeka şirketi Mistral’a atıfta bulunarak, yeniliği engellemek yerine nasıl geliştirebileceklerini tartışmaları gerektiğini vurguluyor.