Gece Işığı ve Mavi Işığın Depresyon Riskine Etkileri Üzerine Uyarılar

Trakya Üniversitesi (TÜ) Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Levent Öztürk, gece aydınlatmaları ve elektronik cihazlardan yayılan mavi ışığın özellikle gençler ve gebelerde depresyon riskini artırdığına dikkat çekti.

Aşırı Aydınlatmanın Artışı ve Sonuçları

Prof. Dr. Öztürk, şehirlerde gece suni aydınlatmanın ve cep telefonları gibi cihazların yaydığı mavi ışığın insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Son 8 yılda gece aydınlatma seviyesinin iki katına çıktığını belirten Öztürk, bunun beraberinde çeşitli çevresel ve sağlık sorunlarını getirdiğini vurguladı.

"Aydınlatmayı sadece estetik bir unsur olarak görmek yanlış," diyen Öztürk, enerji kullanımı nedeniyle ortaya çıkan karbondioksit emisyonunun yaklaşık 200 milyar kilo civarında olduğunu söyledi. Bu durumun ekonomik ve çevresel boyutları olduğunu ifade etti. Ayrıca, gece aydınlatmasının hayvanların avlanma davranışlarını etkileyerek türlerin yok olma riskiyle karşı karşıya kalmasına neden olduğunu belirtti.

Işık Kirliliğinin Endokrin Sisteme Etkisi

Prof. Dr. Öztürk, aşırı ışığın insan sağlığı üzerindeki etkilerine de değinerek, ışık kirliliğini "endokrin kirletici" olarak tanımladı. Uyku kalitesindeki bozulmalar, sirkadiyen ritimlerin bozulması ve hormon sistemindeki olumsuz etkiler ışık kirliliğinin önemli sonuçları arasında yer alıyor.

"Doğal gece aydınlatmaları; ay ışığı, yıldızlar ve Samanyolu gibi unsurlar vardı. Ancak son 10 yılda yıldızlı gecelerimizi kaybettik ve gökyüzü artık yapay ışıkla aydınlanıyor," dedi.

Mavi Işığın Depresyonla Bağlantısı

Prof. Dr. Öztürk, dış ortam ışık kirliliğinin yanı sıra kapalı mekanlarda ve elektronik cihazlardan yayılan mavi ışığın zararlarına dikkat çekti. Özellikle ergen yaş grubundaki gençlerde, gece saat 20:00'dan sonra 4 saatten fazla mavi ışığa maruz kalmanın depresyon riskiyle ilişkili olduğuna dair araştırmalar bulunduğunu aktardı.

"Gençlerde depresyon hızla artıyor ve bunun nedenlerinden biri ışık kirliliği ve mavi ışık maruziyetidir," diye belirtti. Ayrıca gebelerde gece yüksek düzeyde dış ortam ışığına maruz kalmanın doğum öncesi depresyonla ilişkili olduğu gösterilmiştir.

Bilim İnsanlarının Zorlukları

Şehirlerdeki suni aydınlatmanın gökyüzü gözlemlerini de zorlaştırdığını söyleyen Prof. Dr. Öztürk, "Atmosferde oluşan parlaklık nedeniyle gökyüzüyle ilgili araştırma yapan bilim insanlarının çalışmaları etkileniyor. Daha az parlak yıldızlar görünmez hale geldi. Gözlemevleri şehir dışına taşınıyor ancak şehirlerin genişlemesi nedeniyle kaçacak yer kalmadı," ifadelerini kullandı.

Özetle, dış ve iç mekanlardaki mavi ışık ve aydınlatmaların sağlık sorunlarıyla bağlantılı hale gelmeye başladığını belirtti.