İran'ın İHA Stratejisi Akram Kharief'in Kitabında Detaylandırıldı

ABD ve İsrail'in İran'a karşı sürdürdüğü çatışmalar devam ederken, askeri uzman Akram Kharief "Şahid'in Gölgede" adlı kitabını yayınladı. Kitap, İran'ın insansız hava aracı (İHA) endüstrisinin gelişimini ve Amerikan yaptırımlarına rağmen küresel askeri sektörde önemli bir oyuncu haline gelmesini sağlayan stratejiyi inceliyor.

İran'ın İHA'ları ve Bölgesel Etkileri

İran İHA'ları, Lübnan-İsrail sınırındaki Hizbullah faaliyetleriyle ilgili raporlarda yer aldı. Uzmanlar, Yemen'deki Husiler tarafından kullanılan İHA'larla İran İHA endüstrisi arasında bağlantı kurdu. Eylül 2022'de İran'ın Rus ordusuna İHA teknolojisi sağladığı ortaya çıktı ve Ukrayna'nın başkenti Kiev üzerinde uçan Geran-2 (Şahid 136) İHA'larının ilk görüntüleri yayımlandı.

Yaptırımlar ve Yerli Üretim Stratejisi

1979'dan sonra uygulanan yaptırımlar, İran liderlerini yeni yöntemler geliştirmeye zorladı. Bu süreçte hem müttefiklere hem de yerel mühendislerin uzmanlığına dayanarak, ülke dışı bağlantılar kuruldu ve sivil teknolojilerden yararlanıldı. Kaynak eksikliği nedeniyle İran, sabır ve azimle stratejiler geliştirip uyguladı.

İran Ordusunun Durumu ve İHA Gelişimi

Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin Ocak 1979'daki ayrılışıyla İran, bölgenin en güçlü ordusuna sahipti. Hava Kuvvetleri, F-14 Tomcat ve diğer gelişmiş uçaklarla donatılmıştı ancak Amerikan mühendislerine ve yedek parçalara bağımlıydı. Şah'ın düşüşü sonrası bu destek kesildi. 1980'de başlayan İran-Irak savaşı sırasında, Irak hava üstünlüğü sağladı. İran ise teknolojik ihtiyaçları nedeniyle yerli İHA üretimine yöneldi.

İHA Projesinin Başlangıcı

İsfahan Üniversitesi'nde 1981'de başlayan çalışmalar sonucu, plastik parçalar ve temel bileşenlerden oluşan ilk İHA prototipleri geliştirildi. 1983 sonbaharında bu "oyuncak uçak" Irak mevzileri üzerinde keşif uçuşları yaptı. Gökgürültüsü Taburu kurularak resmi İHA geliştirme programı başlatıldı.

Yaptırımları Aşmak ve Uluslararası Malzeme Temini

Devrim Muhafızları, Dubai'de şirket ağı ve Singapur aracılığıyla uluslararası pazarlardan malzeme temin etti. Bu, Şahid 136 İHA'larında ABD yapımı çiplerin bulunmasının nedenini açıklıyor. 1983'ten itibaren İran İHA'ları Irak kuvvetlerine karşı önemli operasyonlarda kullanıldı.

Muharebe İHA'larının Gelişimi

1987'de Gökgürültüsü Taburu, fotoğraf çekip düşman mevzilerine saldıran silahlı İHA'lar geliştirmeye başladı. 1988'de İran, bu teknolojiyi kullanan ilk ülkelerden biri oldu. O dönemde menzili 50 kilometreyi geçmeyen İHA'lar, 2026 yılında gelişerek İran topraklarından İsrail hedeflerine birkaç ülkenin hava sahasını geçerek saldırabiliyor.

İsrail'in İHA Kullanımı ve İran'ın İlham Kaynağı

İsrail, 1973'te Mısır'ın füze sistemlerini yanıltmak için İHA kullanmaya başladı ve 1982'de Lübnan işgali sırasında ilk kez silahlı İHA'ları çatışmalarda kullandı. İranlı uzmanlar bu gelişmeleri yakından takip ederek, Hizbullah müttefikleri aracılığıyla İsrail İHA'ları hakkında ayrıntılı bilgi topladı. İran prototiplerinin İsrail Scout ve Mastiff İHA'larına benzerliği uzmanlar tarafından vurgulanıyor.

Teknoloji, Maliyet ve Taktik Yaklaşımlar

1970'lerden itibaren gelişmiş teknolojinin savaşta üstünlük sağladığı anlaşıldı. Ancak İran, teknoloji açısından rakipleriyle yarışamıyorsa, nicelik ve ekonomik maliyet avantajı sağlamaya odaklandı. Yaklaşık 20 bin dolara üretilen bir İHA, 2 milyon dolarlık seyir füzesiyle isabet açısından rekabet edemese de, çok sayıda İHA'nın konuşlandırılması karşı tarafın savunma maliyetlerini katlayarak artırıyor.

İHA'lar, düşük hız ve irtifalarda uçmaları nedeniyle radar tarafından tespit edilmesi zor araçlar. Çok sayıdaki eş zamanlı İHA kullanımı, savunma sistemlerini bozabiliyor ve bazen tespit edilmesini engelliyor. 2019'da Suudi Aramco tesislerine yapılan saldırı bu etkinliği gösterdi; Amerikan savunma sistemleri İran yapımı İHA'ları engelleyemedi. Saldırıyı Husiler üstlense de, İHA'ların İran veya Irak'tan fırlatıldığı düşünülüyor. Saldırının yol açtığı hasar on milyarlarca dolar olurken, kullanılan İHA'ların maliyeti birkaç milyon dolarda kaldı. Bu fark, İHA savaşında kazanan ve kaybedeni belirliyor.