Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoglu: Anadolu Milyonlarca Yıl Sonra İkiye Ayrılabilir

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoglu ve araştırma ekibi, Anadolu'nun doğu ve batı kesimlerinin zıt yönlerde hareket ettiğini ortaya koyan kapsamlı bir çalışma tamamladı. Yaklaşık üç yıl süren ve uluslararası bilimsel bir dergide yayımlanan bu çalışma, milyonlarca yıl içinde Anadolu'nun ikiye ayrılabileceğini öngörüyor.

Çalışmanın Detayları ve Bulgular

Prof. Dr. Kutoglu, Fırat Üniversitesi'nden Arş. Gör. Elif Akgün ile Dokuz Eylül Üniversitesi'nden Doç. Dr. Mustafa Softa'nın da katkılarıyla hazırlanan makale, "Delineating the Central Anatolia Transition Zone (CATZ): Constraints from Integrated Geodetic (GNSS/InSAR) and Seismic Data" başlığını taşıyor. Bu araştırmada radar uydu verileri kullanılarak, Anadolu'nun doğu ve batı bölgeleri arasında farklı yönlerde yer hareketleri olduğu ve Karadeniz Ereğli'den başlayıp Ankara'dan Antalya'ya kadar uzanan bir gerinim zonu bulunduğu tespit edildi.

Anadolu'nun Hareket Yönleri

Prof. Dr. Kutoglu, Ankara'nın doğusundaki kısmın kuzeye, batısının ise güneye doğru hareket ettiğini belirtti. Bu durumun oluşturduğu geçiş kuşağı, haritalarda beyaz renkle gösterilen bir gerinim hattı olarak tanımlandı. Bu gerinim hattı üzerinde geçmişten günümüze çeşitli büyüklükte depremlerin meydana geldiği ifade edildi. Kutoglu, "Eğer bu hareket devam ederse, milyonlarca yıl sonra Anadolu'nun doğu ve batısının birbirinden ayrılması olasıdır" dedi.

Jeolojik Zaman Çerçevesi ve Fay Hatları

Gerilim hattının Antalya'dan kuzey yönüne doğru çıkarken Kuzey Anadolu Fayı'na (KAF) yaklaştığında büküldüğü gözlendi. Bu bükülmenin, KAF'ın yılda ortalama 3 santimetre sağ yanal hareketinden kaynaklandığı ve yaklaşık 4,5 milyon yıldır devam ettiği tahmin ediliyor. Ayrıca, gerinim zonunun Kuzey Anadolu Fayı ile birleşerek 'S' şeklinde bir hat oluşturduğu ve bu yapının da 4,5 milyon yıllık jeolojik bir süreç sonucu ortaya çıktığı vurgulandı.

Doğu Anadolu Fay Hattı ve Plakalar Arası Hareketler

Kutoglu, Doğu Anadolu Fayı'nın kuzeyden belirli bir açıyla geldiğini, ancak dik bir şekilde aşağı kıvrılmasının da aynı hareketin sonucu olduğunu söyledi. Afrika kıtasının Antalya'nın güneyinden yılda 6 milimetre kuzeye hareket ettiği, Arap Plakası'nın ise 1,8 santimetre hızla hareket ederek Afrika Plakası'ndan 1,2 santimetre daha hızlı olduğu belirtildi. Bu farklı hızların milyonlarca yıl içinde onlarca kilometrelik mesafeler oluşturduğu ve Doğu Anadolu Fayı'nın kuzey kısmının kapanarak Kuzey Anadolu Fayı hattına yapışmasının söz konusu olduğu ifade edildi.

Deprem Tehlikesi ve Geleceğe Yönelik Öngörüler

Prof. Dr. Kutoglu, gerinim hattının yakın gelecekte büyük bir deprem tehlikesi oluşturmadığını ancak milyonlarca yıl süren jeolojik süreçte büyük kırılmaların meydana gelebileceğini söyledi. "Bu hat üzerindeki sismik olaylar genellikle küçük çaplıdır ve yıllar içinde birikmektedir. Eğer bu gerilim devam ederse, Anadolu'nun ortadan ikiye ayrılması mümkün olabilir" dedi.

Çalışma, Anadolu'nun tektonik yapısına ilişkin önemli bilgiler sunarken, milyonlarca yıl sürecek bir jeolojik dönemde Anadolu'nun doğu ve batısının birbirinden uzaklaşabileceği öngörüsünü ilk defa bilimsel olarak ortaya koydu.