Avrupa, Ukrayna ve İran Savaşlarından Hava Savunmasında Kritik Dersler Almalı

İran ile yürütülen çatışmalarda sınır bölgelerine yerleştirilen ABD'nin Patriot hava savunma füzelerinin her birinin maliyeti 4 milyon dolar (3,7 milyon avro) civarında bulunuyor. Oysa bu füzelerle vurulan İran yapımı Shahed tipi insansız hava araçlarının (İHA) maliyeti ise on binlerce avro seviyesinde.

Avrupa, gelecekteki savunma harcamalarını planlarken bu maliyet farkından önemli dersler çıkarmalı. Bruegel düşünce kuruluşu, savunma dengelerinin köklü biçimde değiştiğini vurguluyor. Bir zamanlar yüksek maliyetli hassas güdümlü İHA ve füzeler artık büyük ölçekli kullanıma uygun fiyatlara sahip.

Stratejik Değişim ve İran'ın Etkisi

Bruegel'in kıdemli uzmanı Guntram Wolff ile ortak yazarı Alexandr Burilkov, son 20 yılda İran'ın kullandığı İHA ve füzelerin, bu ülke tarafından konuşlandırılan hava ve füze savunma sistemlerine kıyasla çok daha ucuz olduğunu belirtiyor. İran yapımı araçlar, Körfez ülkelerinin yüzlerce Patriot füzesi kullanmasına rağmen hedeflerine etkili saldırılar düzenlemeye devam ediyor ve stoklar hızlı tükeniyor.

Yazarlar, uzun soluklu çatışmalarda üretim kapasitesinin hayati önem taşıdığını vurgularken, ABD ve İsrail açısından durumun karanlık olduğunu ifade ediyor.

Avrupa'nın Başlıca Tehdidi: Rusya

Bruegel yazarlarına göre, Avrupa'nın en büyük savunma riski İran değil, Rusya. Rusya, gelişmiş hava kuvvetleri ve entegre hava ile füze savunma sistemlerine sahip olarak, İran'ın oluşturamayacağı ciddi bir tehdit oluşturuyor.

Analizde, "Rusya'nın bu zaafları yok; kayda değer büyüklükte hava kuvvetleri ve gelişmiş savunma ağları bulunuyor" deniliyor. Avrupa ile Rusya arasında olası bir çatışmanın, Orta Doğu'daki çatışmanın daha şiddetli bir versiyonu şeklinde yaşanabileceği öngörülüyor.

Ukrayna'dan Alınacak Dersler

Avrupa'nın, ABD ve İsrail yerine Ukrayna'dan ders alması gerektiği belirtiliyor. Rusya'nın Ukrayna şehirlerine yönelik saldırıları, Kiev'in hangi önleyici füzelerin ne zaman kullanılacağına dair zor kararlar almasına neden oldu. Bu süreçte Avrupa ülkelerinin kendi hava savunma stokları da baskı altında kaldı.

Kiev'den çıkarılan dersler, Körfez'deki durumla benzer: Saldırgan taraf savunmacıdan daha hızlı üretim yapabiliyorsa, sadece savunmaya dayanmak kaybettiriyor.

Avrupa'nın Savunma Planlarında Öncelikler

Bruegel analizine göre, Avrupa'nın öncelikle ucuz önleyici teknolojilere büyük ölçekli yatırım yapması gerekiyor. Ukraynalı şirketler, Körfez ülkelerinin talep ettiği düşük maliyetli önleyici İHA'lar geliştiriyor. Raporda, "Avrupa, hava savunmasını maliyet etkin şekilde örgütlemek için Ukrayna'dan ders almalı" deniyor.

Her bir atışı milyonlarca dolara mal olan üst düzey önleyici füzelere güvenmek yerine, maliyet dengesini azaltacak ucuz karşı-İHA yeteneklerine yatırım yapılması gerektiği vurgulanıyor.

Nisan başında Birleşik Krallık hükümeti, Körfez ülkelerinin büyükelçileri ve savunma ataşelerini bir araya getirerek İran'ın İHA ve füze saldırılarına karşı savunma teknolojilerinin tedarikini görüştü. Dealroom verilerine göre Avrupa'daki savunma teknolojisi girişimleri 2025'te 1,8 milyar dolar (1,65 milyar avro) yatırım aldı; 2026'nın ilk aylarında ise ek olarak 854 milyon dolar (785 milyon avro) yatırım gerçekleşti. Bu gelişmeler, savunma sanayii ihracatındaki artış açısından önem taşıyor.

Derin Taarruz Kapasitesi ve Asimetrinin Tersine Çevrilmesi

İkinci önemli ders ise Avrupa'nın derin taarruz kapasitesi inşa etmesi gerekliliği. Bruegel'e göre sadece hava savunmasına bel bağlayarak Rusya gibi sanayi kapasitesine sahip bir rakibe karşı yıpratma savaşı kazanılamaz.

Raporda, Rusya'nın savunma sanayi altyapısının, gelişmiş Ukrayna hava savunmasının bile önleyemeyeceği kadar çok modern İHA ve füze üretebildiği belirtiliyor. Ukrayna'nın yerli uzun menzilli İHA ve füzeleri, Rusya'nın derinliklerindeki stratejik tesislere zarar vererek üretimini aksattı.

Bu yaklaşım, gökyüzünde pahalı füzelerle savunma yapmak yerine, saldırganın kapasitesine kaynaklarında zarar vermeyi hedefliyor.

Bruegel'in önerisi, Avrupa'nın ucuz İHA'ları tek tek yok etmek için yüksek maliyetli önleyici füzeler yerine, uygun fiyatlı hava savunma mühimmatını bol stoklamak ve Rusya'nın üretim kapasitesini zayıflatacak taarruz yetenekleri geliştirmek yönünde.

Wolff ve Burilkov, "Her Rus füzesinin en az iki Patriot önleyici gerektirdiği maliyet hesabı yerine, önlemenin düşük maliyetle yapılması ve eşzamanlı olarak düşmanın mühimmat stokları ile savunma sanayisinin hedef alınması gerekiyor" sonucuna varıyor.

Bu stratejik değerlendirmeler, güçlü devletler ve sağlam müttefiklerin savunmadaki rolü ile paralellik gösteriyor.